Διαχείριση Άγχους

ΣΤΡΕΣ (Γνωριμία και διαχείρισή του)

Το στρες είναι ευρύτατα γνωστό ως «αόρατη ασθένεια». Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής ζωής στο δυτικό πολιτισμό, γι΄αυτό και όλοι λίγο ως πολύ το γνωρίζουμε μέσα από τις διάφορες μορφές που παίρνει στην καθημερινότητά μας. Οι επίσημοι ορισμοί του αναφέρονται σε: «Κάθε επέμβαση παραγόντων που διαταράσσουν τη σωματική και πνευματική υγεία μας. Εμφανίζεται όταν το σώμα μας καλείται να λειτουργήσει πέρα από τα όρια των φυσιολογικών του δυνατοτήτων.» Προκειμένου να κατανοηθεί η φύση και η σημασία του στρες, καλό είναι να ξεκαθαριστούν ορισμένα επιμέρους ζητήματα που το αφορούν, όπως:
  • Από τη φύση του το στρες δεν είναι καταστροφικό. Υπάρχει και το λεγόμενο «δημιουργικό» στρες ή το στρες «επιβίωσης».
  • Η ίδια η πίεση δεν αποτελεί στρες. Η αντίδραση στην πίεση ορίζει το στρες. Πολλά από τα συμπτώματα του στρες εμφανίζονται και κάτω από συνθήκες παντελούς έλλειψης πίεσης (απάθεια, νωχελικότητα). Ο Hans Selye αναφέρει πως «Η απόλυτη απελευθέρωση από το στρες είναι θάνατος, γιατί κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα συνεπάγεται στρες.
  • Το στρες δεν προκαλείται μόνο από εξωτερικά ερεθίσματα, αλλά και από εσωτερικές διεργασίες, σκέψεις ελπίδες, προσδοκίες, στάσεις και πεποιθήσεις. Οι θεωρητικοί του στρες διαχωρίζουν το εσωτερικά προκαλούμενο στρες από το περιβαλλοντικό στρες.
  • Το στρες μπορεί να σκοτώσει. Οι Ιάπωνες έχουν αναγνωρίσει επίσημα μία κατάσταση που ονομάζουν «karashi» που σημαίνει το θάνατο από στρες που προκάλεσε ο υπερβολικός φόρτος εργασίας.
  • Το να υποφέρει κάποιος από στρες δε θα πρέπει να εκλαμβάνεται ως ένδειξη αδυναμίας.
  • Το στρες είναι κολλητικό.Το να ζεις ή να εργάζεσαι με ανθρώπους που υποφέρουν από στρες είναι από μόνο του ένας στρεσογόνος παράγοντας.
  • Το στρες προκαλείται από το συνδυασμό υψηλών απαιτήσεων με αυξημένες δυσκολίες ανταπόκρισης και ελάχιστη συμπαράσταση από συγγενείς ή συναδέλφους.
  • Δεν υπάρχει μία εγγυημένη φόρμουλα για μια ζωή πλήρως απαλλαγμένη από στρες. Ωστόσο, υπάρχουν τεχνικές για μείωση του στρες.

ΣΤΡΕΣΟΓΟΝΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

Πρόκειται γενικά για κάθε εξωτερικό και εσωτερικό παράγοντα που ευνοεί αντιδράσεις στρες. Γενικά η ΑΛΛΑΓΗ ως ΙΔΕΑ και ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ είναι από μόνη της η πιο γνωστή πηγή αντιδράσεων στρες. Άλλες τέτοιες πηγές μπορεί να είναι:
  • ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ: Ανεργία, πληθωρισμός, δικτατορία, υγεία, εκπαίδευση, χρηματιστήριο, δάνεια εγκληματικότητα, οικολογία.
  • ΝΕΑ ΣΥΜΒΑΝΤΑ στη ζωή ενός ανθρώπου όπως: γάμος, γέννηση ενός παιδιού, θάνατος, αλλαγή εργασίας ή κατοικίας.
  • ΣΤΑΔΙΑ ΖΩΗΣ: Εφηβεία, πρώιμη ενήλικη ζωή, μέση ηλικία, εμμηνόπαυση.
  • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ: Στάσεις ζωής, «πιστεύω», προσδοκίες, σκέψεις, προσαρμοστικότητα προσωπικότητα ΤΥΠΟΥ Α & ΤΥΠΟΥ Β.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Ο καθένας μας μπορεί να αναγνωρίσει τις αντιδράσεις που σχετίζονται με το στρες μέσα από μία ευρεία γκάμα εκδηλώσεων, συναισθημάτων και σκέψεων στην καθημερινή του ζωή. Η αναγνώριση αυτών των συμπτωμάτων βοηθάει και στη διάγνωση της στρεσογόνου κατάστασης. Πιο συγκεκριμένα στα συμπτώματα περιλαμβάνονται τα:
  • ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΑ / ΠΡΑΞΕΙΣ: Νευρικές επαναλαμβανόμενες κινήσεις, βίαια ξεσπάσματα, κλάμα, απροσεξία…
  • ΝΟΗΤΙΚΑ: Αρνητική σκέψη, έμμονες ιδέες, προβλήματα στη μνήμη και την αντίληψη…
  • ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΑ: Έλλειψη αυτοπεποίθησης, λύπη, θυμός, μειωμένη διάθεση για ψυχαγωγία…
  • ΟΡΓΑΝΙΚΑ: Εφίδρωση, ταχυπαλμίες, υψηλή πίεση, ημικρανίες, πονοκέφαλοι, διατάραξη κύκλου στις γυναίκες, κράμπες, εμετοί, ζαλάδες…
ΠΡΟΣΟΧΗ: Οι χρόνιες σωματικές αντιδράσεις μπορούν να εξελιχθούν σε ασθένειες όπως η υπέρταση, καρδιαγγειακά, ημικρανίες, άσθμα, κολίτιδες, έλκη, υπερθυροειδισμός, δερματικά, ανωμαλίες κύκλου, κατάθλιψη , κ.α.